Giro Bira: txirrindularitza transmedia

Aste honetan, txirrindularitzaren inguruko proiektu transmedia aurkeztu dut, Iskandar Hamawy eta Idoia Gatonekin batera, EITBko egoitzan. Edorta Aranak zuzendutako Multimedia produktuen programazioa eta ebaluazioa irakasgaiaren barruan kokaturiko ekitaldia izan zen. Aurkezpenean, Joselu Blanco, Rebeka Garai eta Iñako Gurrutxaga ere bazeuden. Gure proposamenarekin batera, klasekideen hainbat aurkezpen interesgarri egin ziren: Aupa Pipol eta Scripters transmedia fikzioak, Atlas bidaien inguruko proiektua, Lihoa iruten modaren inguruko saioa eta Goenkale transmediatzeko proposamena.

Gure proiektuaren izena Giro Bira da. Euskal Herrian dagoen txirrindularitza afizioa ikusita (Flandesen ostean, afiziorik hoberena garela diote), hedabideen aldetik arreta gehiago merezi duen kirola dela uste dugu. Are gehiago, merkataritza etekinen ikuspuntutik, Euskal Herrikoa edozein hedabidek baliatu dezakeen audientzia potentziala da.

Edozein lasterketetan ikusten ditugun ikurriñei eta gure errepideak betetzen dituen jendetzari bide emateko, bi hankadun Giro Bira aurkeztu diogu EITBri. Batetik, Giro Bira telebista saio bat da; bestetik, Giro Bira web gune bat da. Asteroko saioa zein Interneteko web gunea euskal txirrindularitza munduaren bilgunea izatea nahiko genuke.

Saioak informazioa eta entretenimendua izango luke ardatz, mahainguru zabal batean islatuta. Giro Biraren beste hanka kolaboratzaileak lirateke: edozein kazetarik, txirrindularik zein blogarik saioko mahainguruan zein web guneko blogetan parte hartzeko aukera izango luke. Era berean, sare sozialetara guztiz uztartuta egongo litzatekeen proiektua da Giro Bira, saioa ikus-entzuleekin eta web gunea erabiltzaileekin kontantuan egoteko modu hoberena baita.

Hemen daukazue proposamen egunean erabilitako aurkezpena:

Gu pozik atera ginen aurkezpenetik, guk egindako lanagatik baita arduradunen erantzunagatik ere. Ez dakigu Giro Birak egingo duen bidea, ezta irteera neutralizatutik kilometrorik mugituko den ere, baina argi geratu da EITBk bidea ireki behar liokeela txirrindularitzari, asmo handiko proiektu honen ideiak erabilita edota beste modu ezberdinak aukeratuta.

Sare sozialak euskeraz ehuntzen

2011 bukatzeko, 'Euskararen komunitate birtualak: Nola ehundu Harreman-sareak?' mahaingurua antolatu zuen EHUko Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateak. Sarean dabiltzan sei euskaldun bildu zituen Fakultateko Auditoriumean, euskerak sarean daukan lekuaren inguruan iritziak eta ideiak trukatzeko helburuarekin: Lontzo Sainz (EITB), Maite Goñi (Euskal Jakintza), Idurre Eskisabel (Berria), Hasier Etxeberria (ZuZeu), Lander Arbelaitz (Argia) eta Luistxo Fernandez (Sustatu). Mahaingurua streaming bidez bota zuten. Twitterren #ekbirtualak hashtagarekin jarraitu ahal izan zen.

Euskal komunitatea

Han bildutako guztiek Interneten euskerazko sare bat badagoela aitortu zuten. Hasier Etxeberriak esan moduan, Interneten euskeraz gaudenok, Internet eta euskera maite ditugunak gara. Luistxok adierazi zuen legez, sarean zaletasunen inguruan biltzen dira euskaldunak eta horien araberako komunitateak sortu dira: irakaskuntzan dabiltzanek komunitate batean, Eibarko batzuk beste batean, ezkertiarrak hemen, txirrindulazaleak han (Tropela.net)... Baina, horien guztien gainetik, euskal komunitate bat sortu da: Interneten euskera erabiltzen dutenen sarea. Euskaldun kopuru garrantzitsua Twitter sare sozialean bildu da, hain zuzen. Komunean euskera bera daukagu, euskeraz jarduten dugula.

Maite Goñik esan zuen bezala, euskal komunitate hau ez da handia, txikia baizik. Baina sarean ikusten ditugun ekintzen eta parte hartzearen arabera, komunitate hau gogotsua dela baiezta dezakegu. Euskaldunen komunitate polita sortu da sarean. Beraz, hizkuntza bizia da gurea, Interneten bere lekua bilatu eta aurkitu duelako.

Lander Arbelaitzek argi adierazi zuen: munduko 6.000 hizkuntzen artean, euskera 40. postuan dago Interneteko rankinean. Hiztunen araberako zerrendan euskera postu horretan egon ez arren, gure hizkuntza Interneten gogoz eta bide onetik sartu dela adierazten du datu horrek. Argiako kazetariak esan zuen bezala, euskerak betidanik jasan izan duen hizkuntza zaharkituaren zama hori gainetik kentzeko aukera eman dio Internetek euskerari, bai eta honek aprobetxatu ere.

Helburuak eta erronkak

Kalean gertatzen den gauza bera jazotzen da sarean: erabiltzaile batzuen artean lehenengo hitza euskeraz bada, euskera mantenduko da erabiltzaile horien komunikazioetan. Baina egia da ingurua euskalduna baldin bada (kalean, kartelak eta formularioak; Interneten, sare sozialeetako interfazeak), errazagoa izango dela hizkuntza erabiltzea. Gain honen inguruan eztabaida sortu zen mahainguruan.

Nire ustez, interfazea euskeraz egoteak ez du ziurtatzen sare sozialen erabiltzaileek euskeraz egingo dutenik. Aldiz, sare soziala erderaz egon arren, erabiltzaileek euskera normaltasunez erabili dezakete. Bizitza errealean ere berdin gertatzen zaigu. Legez inguru elebiduna ziurtatuta dagoen EAEko euskeraren erabilera datuak ikusi besterik ez dago. Ezagutza eta erabilera ez datoz bat. Beti bezala, erabilera hitza agertzen zaigu azpimarratuta, behin eta berriro.

Goñik esan zuenez, Interneten ez dago hizkuntza txikirik: nahi duguna izango gara. Guztiek ikusi zituzten aukerak. Zailtasunak daudela aitortu arren, Idurre Eskisabelek irudimena eskatu zuen. Kalitatezko euskerazko edukiak eta erabilera ziurtatuko dituzten estrategia erabilgarriak garatzeak imajinazioa behar du, erabiltzaile berriak euskerara erakartzeko.

Euskera hizkuntza erabilgarria dela erakusten ari dela uste dut. Gazteen kasuan, eskolan aurkitzen ditugun arazo berberak topatzen dira sarean. Horiek konpontzeko, euskeraren presentzia digitala handitzen segitu behar du euskaldunak. Zentzu honetan, erabiltzaileen lan militanteaz hornitu izan da euskera. #EKbirtualak jardunaldian bildutakoek, adibidez, euskal komunitatearen partaidea Wikipedian sarrerak sortzera eta euskeratzera bultzatu zuten. Bakoitzaren lana beharrezkoa baita euskerak Interneteko itsaso zabalean bide polita egin ahal duela erakusteko.

Hau, baina, ez da nahikoa. Administrazioen lekuaren inguruan, bat etorri ziren mahainguruko guztiak: dirulaguntzak beharrezkoak dira. Eskisabelek gogoratu zuen bezala, oso zaila da ordainpeko edukiak zabaltzea Interneten, erabiltzailea (batez ere ikaslea eta gaztea) ezin delako ordaintzera behartu, doaneko edukira joko duelako bestela, euskeraz egon ez arren. Gainera, demografikoki, berez, euskerak ez du ahalmenik sarean bakarrik iraunarazteko.

Luistxok aipatu zuen: alderantziz izan beharko luke, baina murrizketen garai batera goaz, zuzenean. Hizkuntza politika sendoa eta lagungarria beharko luke euskerak, baita Interneten ere, baina ez da hori aurkituko duena, kolore politikoez haratago. Ikustear dago hizkuntzaren erantzun ahalmena.

Orokorrean, gonbidatuak ados eta baikor agertu ziren euskeraren egoera sarean deskribatzerakoan. Era berean, guztiek eskatu zuten beste hizkuntza politika, euskera osotasunean babestuko lukeena. Lontzok beste hizkuntzak hitz egiten dituztenek mahainguruan bota ziren galderak euren buruei egiten ote dizkieten galdetu zuen. Agian, edo seguraski, ez. Baina horregatik bizi da euskera. Bereziki sarean.

Argazkiak: Andere Gonzalez

Euskarazko multimedia hedabideen eskaintza

Gaur egun, sarea da komunikatzeko modurik eraginkorrena eta etorkizun argiagoa duen hedabidea. Ez genuke nahi euskararik gabeko sarea, eta ezinezkoa dugu Internetik gabeko euskara ere irudikatu. Euskal hedabideek Interneten egon behar dute, halabeharrez. Ezin ukatu sarean bide ona egiten ari direla euskarazko hedabideak. Kalitatezko produktu asko dago. Gaur egun, erabiltzaile euskaldunak (zahar zein berri) badauka euskarazko eskaintza zabala jasotzeko aukera Internet bidez, eta hedabide-sare hau ezinbestekoa da euskararen erabilera sustatzeko.

Badakigunez, modu ezberdinetan egiten eta zabaltzen da hedabide bakoitza, xede-taldearen arabera (hedabidearen eskualdearen erabera eta irakurleen adinaren arabera) bai eta edukien arabera (informazio orokorra, zientziari buruzko artikuluak edo entretenimendua, kasu). Jorratu beharreko bidea eta espero beharreko emaitzak ezberdinak dira, eta ez dira zertan alderagarriak izan. Ezin dugu konparatu, adibidez, eitb.com gune orotariko, nazionala eta masiboa Ttipi-Ttapa lokala eta xumeagoarekin. Hala ere, garrantzitsua da, euskara normalizazio egoera batean sartzea nahi baldin bada, eskaintza zabala eta askotarikoa aurkitu ahal izatea.

Hiru dira hedabideek erreparatu beharreko aldagaiak Interneten: edukiak, multimediatasuna eta elkarreragina. Edukiek, helburua edozein dela, beti izan behar dute berebiziko garrantzia. Ardura nagusiena izan behar du, kalitaterik gabe nekez joko baitu irakurleak gure hedabideetara. Era berean, eduki hauek Internetek zabaldutako bide berrietan landu eta kudeatu jakin behar da. Gaur egun, beharrezkoa da gure eskaintza hainbat formatutan egotea, denak web gunearen plataforma bakarrean biltzen diren arren. Esan nahi baita, idatzizko testuak, bideoak, argazkiak eta soinuak elkartzen dituen multimedia formatuan ekoizten saiatu behar dira hedabideak. Multimediak informazioa eta hizkuntza bera osatzen du. Hedabide nagusienek ere (EITB edo Berria, adibidez) alde honetatik oraindik daukate hobetzekorik.

Edukiak zelan zabaltzen diren ere garrantzia hartzen du hedabidearen arrakastan: interaktibotasuna edo elkarreragina sartzen da jokoan. Web 2.0 izaera barneratuta edukitzea ezinbestekoa da hedabideen helburuak betetzeko. Elkarreraginari esker, erabiltzaileak edukiak zabaldu ez ezik, euskara bera presentzia indartuko du, bai web gunetik bertatik baita sare sozialen bidez ere.

Sarean topatzen dugun eskaintza ospatzekoa den arren, zuloak ere ikusten ditugu. Hizkuntzaren egoera soziolinguistiko bereziak (hiztunen banaketa geografiko aldakorra, elebidunen arteko ezberdintasunak, diglosia...) beharrezkoa egiten du euskal hedabideen lana ahalik eta zehatzena izatea. Euskarak eskaintza hoberena merezi eta behar du, ez baititu erronka errazak aurrean. Dauden (eta oraindik sortzeke dauden) hedabideek zulotxo horiek estaltzen dituzten heinean, euskara merezitako esparrua irabaziz joango da, euskararen erabilera sustatzeko ezinbestekoa.